DICTSIUNAR XIYISITU ONLINE A LIMBÃLJEI ARMÃNEASCÃ  
ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ


Dictsiunar: Tuti / Zboarã: Di iutsido ( cama multu ... )

fac

fac (fácŭ) (mi) vb III shi II feci (fécĭŭ), fãtseam (fã-tseámŭ), faptã (fáp-tã), fatsiri/fatsire (fá-tsi-ri) shi fãtseari/fãtseare (fã-tseá-ri) –
1: adar (tsiva, un lucru); plãsedz unã lugurii tsi nu s-ari adratã vãrãoarã ninti; (fig:
1: fac = (i) alãxescu paradz xenj tu paradz di-a loclui, di-unã tinjii tu altã tinjii, etc.; (ii) fug, mi duc, alag, cutriir; (iii) dzãc; (iv) (mi-)amintu, (mi) fet; (v) (mi) fac taha, (mi) prifac; (vi) (l-)cãndãrsescu, (lu-)apuaduc; (vii) fatsi = lipseashti, prindi, easti ghini; expr:
2: cu adãvgarea-a unui altu zbor dupã el, verbul “fac” agiutã la fãtsearea di alti verbi ca, bunãoarã: (i) fac pãzari = pãzãripsescu; (ii) fac mãyi = mãyipsescu; (iii) fac aveari = avutsãscu; (iv) fac aradã = arãdãpsescu; (v) nj-si fatsi njilã = njiluescu; (vi) fac lucri = lucredz; (vii) fac hãrgi (exudi) = hãrgiuescu (xudipsescu); etc.;
3: pomlu fatsi poami, ayita fatsi auã, agrili fac grãni, etc. = pomlu da poami, ayita da auã, agrili da grãni, etc.;
4: poamili (auãli, grãnili, etc.) s-fac = poamili (auãli, grãnili, etc.) asescu, s-coc;
5: cãt fatsi aestu lucru = tsi tinjii ari aestu lucru; cãt custuseashti (custiseashti) aestu lucru; cãt caftsã tr-aestu lucru;
6: feci unã tehni; feci araftu (dascal, preftu, etc.) = nvitsai unã tehni; nvitsai ti-araftu (ti dascal, ti preftu, etc.);
7: fac multu chiro (tu-un loc) = stau, armãn multu chiro (tu-un loc);
8: nj-fac chefea = fac tsi voi, tsi mi-arãseashti, cum nji sã ndreadzi huzmetea;
9: mi fac pri mini (tu zmeani, tu culpani) = nj-fac apa-atsea groasa (mi cac) pri mini (tu zmeani, tu culpani); nj-umplu zmeanili;
10: l-fac cumãts = l-vatãm;
11: nj-si featsi yislu = nj-inshi (axi, asi) yislu;
12: hiu di mumã faptu = escu multu gioni;
13: lj-fac tuts paradzlji ghini = lj-aspargu tuts paradzlji, lj-hãrgiuescu;
14: aljumtrea nu s-fatsi = cã vrei i cã nu vrei, lipseashti s-u fats;
15: cãts pãradz ãnj fatsi chealea = cãti pot s-fac, cãt escu acshu s-fac;
16: u fac naparti = fug, u cãrtsãnescu, li-aspel, u-angan cãtsaua, etc.;
17: lj-fac muntsãlj padi = alag pristi tut loclu, munti sh-padi;
18: fac zbor (cu cariva) = zburãscu, mi aduchescu (cu cariva);
19: nj-fac crutsea = (i) mi ncljin la Dumnidzã; (ii) mi ciudusescu;
20: nj-si pari cã mi fac ninga nãoarã = nj-easti multu ghini;
21: unã videari tsi-lj fac = cum ãl vidzui, dit oara tsi-l vidzui;
22: unã-nj fatsi (unã nj-easti, unã soi easti);
23: ãlj fac unã = lj-dau unã, lu-agudescu;
24: fãtsem zbor = n-aduchim, him sinfuni;
25: mi fac mari = crescu;
26: fã-ti ma nclo = du-ti, minã-ti ma nclo
27: fac carti = mi duc la sculii sã nvets carti)
{ro: face; comite; produce; evalua; valora, târgui; schimba (bani); preface; transforma, câştiga; cheltui; (se) distra; decide; realiza; (se) maturiza (coace); dirija; parcurge; coborî; sta, locui, zice; (se) naşte; fi; (se) ocupa; trebui; etc.}

T.Cunia Dictsiunar-a-Limbljei-Armãneascã         ma multu/ptsãn

vindu

vindu (vín-du) (mi) vb III shi II vindui (vin-dúĭ), vindeam (vín-deámŭ), vindutã (vin-dú-tã), vindiri/vindire (vín-di-ri) shi vin-deari/vindeare (vin-deá-ri) – dau un lucru tsi am, tra s-ljau paradz trã el;
(expr:
1: acumpãr multi sh-vindu putsãni = ascultu multu shi zburãscu putsãn;
2: ti vindi sh-ti-acumpãrã = ti-arãdi cu zboarãli;
3: nj-vindu scumpu chealea = mi-alumtu cu multu giunatic;
4: nj-dau sh-cãmeasha di pri mini = tu-unã ananghi mari sh-trã un tsi-l voi, mi fac multu curbani shi dau tut tsi am)
{ro: vinde}
{fr: vendre}
{en: sell}
ex: di la loarea-a Tisãliiljei, armãnjlji vindurã oili-a lor; tuti mulili s-li vindã; cari zburashti vindi, cari ascultã acumpãrã; acumpãrã cama multi sh-vindi putsãni
(expr: ma multu s-ascultsã dicãt si zburãshti)

§ vindut (vin-dútŭ) adg vindutã (vin-dú-tã), vinduts (vin-dútsĭ), vinduti/vindute (vin-dú-ti) – (lucru) tsi easti dat trã paradzlji loats trã el
{ro: vândut}
{fr: vendu}
{en: sold}

§ vindiri/vindire (vín-di-ri) sf vindiri (vín-dirĭ) – atsea tsi s-fatsi cãndu s-vindi tsiva; vindeari
{ro: acţiunea de a vinde; vindere}
{fr: action de vendre}
{en: action of selling}

§ vindeari/vindeare (vin-deá-ri) sf vinderi (vin-dé-ri) – (unã cu vindiri)
ex: lji ntribã, disi au tsiva trã vindeari; s-easti cã yinlu lu-ari trã vindeari; hitsi, hitsi buni trã vindeari!; nu-ari grãn trã vindeari cu paradz, cã-l vindi cu minciunj

§ apuvindu (a-pu-vín-du) vb III shi II apuvindui (a-pu-vin-dúĭ), apuvindeam (a-pu-vín-deámŭ), apuvindutã (a-pu-vin-dú-tã), apuvindiri/apuvindire (a-pu-vín-di-ri) shi apuvindeari/apuvindeare (a-pu-vin-deá-ri) – vindu tut, tra s-ascap di tut tsi am (di-arada tuptani, cu-unã tinii ma njicã) shi s-nu-armãn cu tsiva; vindu tu soni; xifac, spãstrescu
{ro: vinde tot, lichida}
{fr: défaire, vendre complètement, liquider}
{en: sell everything, liquidate}
ex: apuvindui (vindui tu soni tut) umtul

T.Cunia Dictsiunar-a-Limbljei-Armãneascã         ma multu/ptsãn